به گزارش کارگروه تروریسم سایبری سایبربان؛ ردپای فناوری نظارت تجاری تولید شده توسط شرکت سازنده جاسوسافزار اسرائیلی سلبریت (Cellebrite) در تلفن یک مخالف برجسته کنیایی پیدا شد که جدیدترین مورد از مجموعهای از سوءاستفادهها از این فناوری است که جامعه مدنی را هدف قرار میدهد.
طبق گزارش جدید سازمان پزشکی قانونی دیجیتال، کارشناسان سیتیزنلب (Citizen Lab) نشانههایی از سلبریت را در تلفن شخصی متعلق به بونیفِیس موآنگی (Boniface Mwangi)، یک فعال کنیایی که بارها به دلیل انتقاد از دولت زندانی شده، پیدا کردند.
موآنگی اعلام کرد که قصد دارد در انتخابات 2027 برای ریاست جمهوری کنیا نامزد شود و مدتهاست که هدف دولت کنیا بوده است. کارشناسان عنوان کردند که در سالهای اخیر، کنیا مخالفان را سرکوب کرده و طبق گزارشها شهروندان مخالف دولت را کشته است.
مقامات در سراسر جهان از جمله در صربستان، هنگ کنگ، اردن، بوتسوانا و میانمار ظاهراً از سلبریت برای استخراج دادهها از تلفنهای متعلق به روزنامهنگاران و فعالان در حالی که در سالهای اخیر توسط پلیس یا سرویسهای امنیتی بازداشت شدهاند، استفاده کردهاند.
موآنگی در ژوئیه گذشته در پی اعتراضات گسترده علیه قتلهای فراقضایی توسط مقامات کنیا دستگیر شد. طبق این گزارش، او با قرار وثیقه آزاد و تلفن همراهش در ماه سپتامبر قبل به او بازگردانده شد. یک پرونده جنایی علیه او در حال انجام است.
او بلافاصله متوجه شد که رمز عبور تلفن حذف شده و از سیتیزنلب خواست تا آن را تجزیه و تحلیل کند.
محققان ردپایی از یک برنامه، که با نام «com.client.appA» ظاهر شده بود، را پیدا کردند که به فناوری استخراج دادههای سلبریت مرتبط بود.
موآنگی در مصاحبهای گفت که تلفن توقیف شده حاوی تمام ارتباطات وی با اعضای خانواده و دوستان نزدیک، به همراه تصاویر خانوادگی بوده است. او سلبریت را به اتهام فروش فناوری خود به دولت کنیا محکوم کرد که نقض حقوق بشر آن اخبار صفحه اول بوده است.
این فعال کنیایی خاطرنشان کرد:
«وقتی فناوری جاسوسی را به یک دولت میفروشید، اساساً به آن دولت میگویید که میتوانند هر کاری که میخواهند با آن فناوری انجام دهند، به این معنی که آنها میتوانند افراد بیگناه را ردیابی و دستگیر کنند یا بکشند، فقط برای اینکه در قدرت بمانند. سلبریت در اقدامات دولت همدست است، زیرا اگر آنها این فناوری را به دولت ما نمیفروختند، این اتفاق نمیافتاد.»
در فوریه ۲۰۲۵، شرکت جاسوسی اسرائیلی سلبریت پس از انتشار گزارشی از سوی سازمان عفو بینالملل مبنی بر اینکه این شرکت بهطور سیستماتیک علیه اعضای جامعه مدنی صربستان مستقر شده، قرارداد خود را با این کشور پایان داد. رهبران جامعه مدنی این سؤال را مطرح کردهاند که چرا این شرکت فناوری خود را در اختیار صربستان قرار داده است، کشوری که سالهاست معترضان را سرکوب میکند و پیش از این نیز گوشیهای متعلق به اعضای جامعه مدنی را با نرمافزارهای جاسوسی هدف قرار داده است.
سخنگوی سلبریت عنوان کرد که این شرکت روند دقیقی را برای بررسی ادعاهای سوءاستفاده از فناوری حفظ میکند.
سلبریت ادعا کرد:
«وقتی شواهد معتبر و مستدل مستقیماً به تیم ما ارائه شود، ما بهطور کامل بررسی میکنیم و اقدامات قاطعی را انجام میدهیم، تا جایی که مجوز را لغو میکنیم. سلبریت طبق چارچوبهای سختگیرانه انطباق و اخلاق فعالیت میکند. ما از فرآیندهای بررسی، کمیته اخلاق و صداقت و سابقه اجرای قانون خود حمایت میکنیم.»
جان اسکات-ریلتون (John Scott-Railton)، محقق پزشکی قانونی دیجیتال در سیتیزنلب، از این شرکت خواست تا معیارهای خاصی را که برای تأیید فروش به مقامات کنیا استفاده کردهاند، منتشر و تعداد مجوزهایی را که در گذشته لغو کرده، فاش کند.
او گفت:
«اگر سلبریت در مورد بررسی دقیق خود جدی است، نباید مشکلی با انتشار عمومی آن داشته باشد. مشکلات حقوق کنیا مدتها قبل از آشکار شدن این سوءاستفاده خاص، به طور گسترده مستند شده بود. سلبریت هنوز به یافتههای ژانویه خود مبنی بر استفاده مقامات اردنی از فناوری آن برای استخراج دادهها از تلفنهای فعالان و اعضای جامعه مدنی بدون رضایت آنها پاسخی نداده است.»
سیتیزنلب تحقیقات پزشکی قانونی دیجیتال منتشر شده در آن گزارش را با سوابق دادگاهی متعددی تکمیل و استفاده از سلبریت را علیه فعالان و اعضای جامعه مدنی اردن به شیوهای مستند کرده که با معاهدات حقوق بشری که اردن تصویب کرده مطابقت ندارد.
