دلایل بزه دیدگی کودکان و نوجوانان در فضای سایبر/ راهکار مقابله چیست؟
به گزارش کارگروه فناوری اطلاعات سایبربان ؛ امروزه با گسترش فناوری اطلاعات و ارتباطات، کودکان و نوجوانان در معرض انواع جرائم رایانه ای در فضاهای مجازی به دور از چشم خانواده و والدین قرار دارند و نیاز به مراقبت و نظارت بیشتر بر استفاده کودکان و آگاهی دادن به آنها در این زمینه به شدت احساس می شود. کودکان و نوجوانان به عنوان یکی از مهمترین و در عین حال آسیب پذیرترین اقشار جامعه همواره به نحو جدی در معرض انواع بزه دیدگی و صدمات جبران ناپذیر جسمی، روانی، اجتماعی قرار داشته اند و به لحاظ شرایط ویژه و کاربرد وسیع فناوری های نوین اطلاعات و ارتباطات در عصر حاضر، بیش از هر زمان دیگر در معرض خطر قرار گرفته اند.
از جمله اصلی ترین بزه هایی که کودکان و نوجوانان را در فضاهای مجازی هدف قرار داده اند می توان به هرزه نگاری، قاچاق جنسی، آزار و اذیت اینترنتی، توریسم جنسی و خشونت رسانه ای اشاره کرد. بزه دیدگی کودکان و نوجوانان در فضای مجازی، عوامل و دلایل متعددی دارد که برخی آنها عبارت است از:
عدم آگاهی از ساختار و چگونگی کارکرد فضای سایبری
سهل الوصول شدن استفاده از سایت های اینترنتی و همچنین عضویت در شبکه های اجتماعی نظیر اینستاگرام موجب شده است، طیف گسترده ای از اقشار کودک و نوجوان به راحتی در این فضاهای تبادل اطلاعات عضو شوند، بدون اینکه آگاهی کافی و درستی از شرایط، امکانات و چگونگی کارکرد هر یک از این فضاها داشته باشند. برای مثال بسیاری از کاربران شبکه اجتماعی از برخی امکانات این شبکه در مورد اینکه چه طیفی از کاربران این شبکه قادر به دیدن عکس های وی هستند یا می توانند اطلاعات خصوصی وی را مشاهده کنند مطلع نیستند. لذا به راحتی به انتشار و اشتراک گذاری مطالب و محتواهای خصوصی خود دست می زنند و همین باعث سوء استفاده برخی کاربران فرصت طلب می شود.
عدم آگاهی نسبت به فضای تبادل اطلاعات
بسیاری از والدین با توجه به اختلاف سنی و شرایط متفاوت دوران رشد خود و تفاوت های فاحش ارزشی حاکم بر دنیای آنها با دنیای فرزندان خود، از آسیب ها و فرصت های شبکه مجازی غافلند. لذا قادر به مدیریت و درک درست رفتارهای فرزندان خود نبوده و این عامل باعث تشدید در معرض آسیب قرار گرفتن فرزندان می شود.
عدم آگاهی کاربران از قوانین و جرائم فضای مجازی
با توجه به نوپا بودن شبکه های اجتماعی و گستردگی کاربران این شبکه طی چند سال، به تدریج جرایم فاضی سایبری در حال عیان شدن است، اکثر کاربران اینترنتی از قوانین شبکه های اجتماعی سایبری پس از انتشار محتوایی که به نظر آنها، امری عادی و غیرمجرمانه تلقی می شود، بعنوان مجرم احضار یا دستگیر شوند که این عدم آگاهی در جای خود باعث افزایش جرائم این فضا می شود.
لذا آنچه در این زمینه باید به کار گرفته شود، افزایش سواد رسانه ای و آگاهی های عمومی به خصوص والدین در زمینه چگونگی کاربرد اینترنت و شناسایی این فضای ناشناخته، آموزش نیروهای تعقیب کننده و پلیس به طور کاملا سازمان یافته و تخصصی و اعمال شیوه های نظارتی از سوی نهادهای مسئول است.
نکته پایانی
نکته پایانی آنکه توجه به این نکته مهم است که اگر تا دیروز قتل و سایر جرائم علیه تمامیت جسمی از اهم جرائم علیه اشخاص بوده و معمولا در نظام های مختلف بیشترین مجازات را در بر داشته، اما امروزه با پدیدارشدن فناوری های نوین جلوه جرائم نیز دگرگون شده و لذا ضرورت دارد بررسی دقیقی از انواع بزه های موجود در فضای مجازی که کودکان و نوجوانان را هدف خود قرار داده اند انجام شود؛ علاوه بر این، بررسی انگیزه ها و اهداف اعمال بزه بر کودکان در فضای مجازی به منظور پیشگیری از وقوع آنها، بررسی روش های جلوگیری از وقوع جرائم رایانه ای از طریق آموزش ابعاد حقوقی این جرم، برگزاری کارگاه ها رایانه و حقوق برای دانش آموزان و فرهنگ سازی در این زمینه در مدارس و مساجد و کانون های فرهنگی و غیره، آگاهی دادن به خانواده ها برای محافظت و نظارت مناسب از کودکان خود در فضای مجازی توسط نهادهای دولتی و غیردولتی از جمله مسائلی است که می تواند نقش موثری در کاهش جرائم علیه کودکان و نوجوانان در فضای مجازی داشته باشد.
