تأسیس آزمایشگاه هوش مصنوعی در اتیوپی با حمایت امارات
به گزارش کارگروه فناوری اطلاعات سایبربان؛ به گفته محققان، هوش مصنوعی (AI) در کانون نوسازی دفاعی اتیوپی قرار گرفته است. دانشگاه دفاعی اتیوپی در آدیسآبابا یک آزمایشگاه مرکزی پیشرفته را افتتاح کرد. این مرکز با حمایت امارات متحده عربی (UAE) ساخته شده و قرار است به عنوان قطبی ملی برای تحقیقات دفاعی، توسعه فناوری و آموزشهای تخصصی عمل کند.
وزارت دفاع اتیوپی اعلام کرد که این مجموعه شامل آزمایشگاههای اختصاصی در حوزههای هوش مصنوعی، امنیت سایبری، ارتباطات، اتوماسیون، سیستمهای برق، چاپ سهبعدی، ماشینکاری با کنترل عددی کامپیوتری (CNC) و نمونهسازی اولیه است. خبرگزاری اتیوپی (ENA) گزارش داد که این مجموعه همچنین دارای یک واحد آموزش پرستاری و شبیهسازی برای آموزشهای پزشکی نظامی است و در زمینی به مساحت ۲۰,۸۵۰ متر مربع احداث شده است.
انتظار میرود این آزمایشگاه با پیوند دادن تحقیقات به آموزش نیروی کار و کاربردهای عملی، توسعه فناوریهای نظامی بومی را تسریع کند. این دانشگاه همچنین قصد دارد خدمات مشاورهای در زمینههای امنیت سایبری، زیرساختهای انرژی و مهندسی لجستیک ارائه دهد و دورههای آموزش فنیحرفهای، راهنماییهای فنی و کارگاههای تخصصی را برای بخشهای دولتی و صنعتی برگزار نماید.
گامی در جهت فناوری دفاعی
عایشه محمد (Aisha Mohammed)، وزیر دفاع اتیوپی، این آزمایشگاه را طرحی محوری برای تقویت پایگاه فناوری اتیوپی توصیف کرد. او در مراسم افتتاحیه گفت:
«آزمایشگاه مرکزی پیشرفته، آغازگر فصلی عظیم است. این مرکز یک ابتکار پژوهشی عملی است که با هدف تبدیل دانش به توان عملیاتی طراحی شده و روند نوسازی همهجانبه نیروهای دفاع ملی اتیوپی (ENDF) را شتاب خواهد بخشید.»
کبده رگاسا (Kebede Regassa)، رئیس دانشگاه دفاعی اتیوپی، توضیح داد که این مرکز به آمادگی کشور در برابر چالشهای امنیتیِ در حال تحول کمک خواهد کرد. او این مجموعه را یک دارایی راهبردی ملی خواند که ظرفیت اتیوپی را برای پاسخگویی به چالشهای امنیتی که به سرعت در حال تغییر هستند، ارتقا میدهد. وی سه محور پژوهشی را برای این مرکز برشمرد: امنیت سایبری و هوش مصنوعی؛ ارتباطات و مهندسی برق؛ و شبیهسازی پزشکی برای پرسنل دفاعی. وی تأکید کرد که موفقیت این مرکز نه تنها با تجهیزات آن، بلکه با متخصصانی که تربیت میکند، سنجیده خواهد شد.
تأمین انرژی نیز از همان ابتدا در طراحی این مجموعه لحاظ شده است. یک تأسیسات خورشیدی با پنلهای فتوولتائیک، اینورترها، ذخیرهسازی باتری و گرمایش آب خورشیدی میتواند نیازهای برق دانشگاه را تا هشت ساعت در روز پوشش دهد، بنابراین تحقیقات و آموزش میتواند در طول قطعی شبکه برق در پایتخت ادامه یابد.
این تأسیسات بخشی از استراتژی گستردهتر اتیوپی برای گسترش تخصص در هوش مصنوعی، امنیت سایبری و مهندسی پیشرفته و در عین حال کاهش وابستگی به فناوری دفاعی خارجی است. در مارس 2025، آبی احمد (Abiy Ahmed)، نخست وزیر اتیوپی، صنایع هوایی دولتی «SkyWin» را برای تولید پهپاد در مقیاس بزرگ و مجتمع مهندسی مهمات «Homicho» افتتاح کرد، جایی که به گفته او اتیوپی در عرض 3 ماه بیش از 30 میلیون دلار قرارداد صادرات مهمات امضا کرده است. صنعت مهندسی هوانوردی «Dejen» در اتیوپی از آن زمان موافقت کرد که با نیجریه در زمینه توسعه پهپادهای بومی همکاری کند و این کشور قدرت هوایی خود را در نمایشگاه «Black Lion» در فوریه 2026 به نمایش گذاشت.
به گفته کارشناسان، هوش مصنوعی به موضوعی از دیپلماسی دفاعی اتیوپی تبدیل شده است. روزنامه نیو تایمز گزارش داد که در ماه مارس ۲۰۲۶، هیئتی از نیروی دفاعی رواندا از مؤسسه هوش مصنوعی اتیوپی بازدید و در مورد همکاری هوش مصنوعی با عایشه محمد، که بخشی از گسترش گستردهتر روابط دفاعی اتیوپی و رواندا است، گفتگو کرد.
تعمیق همکاری با ابوظبی
این آزمایشگاه که از طریق همکاری دوجانبه اتیوپی و امارات توسعه یافته، نشان دهنده تعمیق همکاری بین دو کشور در حوزه نوآوری نظامی است. خالد الزرعونی (Khalid Alzarooni)، به نمایندگی از هیئت دفاعی امارات، به عنوان مدیر پروژه فعالیت و تیم فنی مشترک را رهبری میکرد. او این پروژه را نقطه عطف نمادین در روابط دوجانبه نامید. عایشه محمد گفت که همکاری بین اتیوپی و امارات وارد مرحله جدیدی شده است. هیچ یک از دولتها هزینه این تأسیسات یا میزان سهم امارات متحده عربی را فاش نکردهاند.
به گفته بیر متریکس (Birr Metrics)، دو کشور در نمایشگاه هوایی دبی در سال ۲۰۱۹ تفاهمنامه همکاری دفاعی امضا و نیروهای هوایی آنها در نمایشگاه ۲۰۲۵ بر همکاری نظامی و فنی نزدیکتری توافق کردند. بخش سختافزار نیز به دنبال آن آمده است. نیروهای دفاع ملی اتیوپی در سال ۲۰۲۴ دهها دستگاه خودروی زرهی «کالیدوس MCAV-20» و در اوایل سال ۲۰۲۶ محموله دیگری از این خودروها را دریافت کردند؛ همچنین گزارشهایی مبنی بر استفاده از پهپادهای اماراتی در حمایت از نیروهای اتیوپی در جریان جنگ تیگرای منتشر شده است.
ابوظبی تنها شریک اتیوپی نیست. آدیسآبابا از تجهیزات روسی، ترکی و چینی استفاده میکند، این ماه 12 جنگنده اول «Su-35» خود را از روسیه تحویل گرفت و در حال بررسی همکاری صنعتی با پاکستان بوده است. این آزمایشگاه همچنین در برههای پرتنش در شاخ آفریقا افتتاح میشود، جایی که روابط اتیوپی با اریتره همچنان پرتنش است، اختلاف آن با مصر بر سر سد بزرگ رنسانس اتیوپی حل نشده و امارات با اتهاماتی مبنی بر حمایت از نیروهای پشتیبانی سریع در سودان همسایه روبرو است، اتهاماتی که آن را رد میکند.
از مراکز تحقیقاتی تا سیستمهای دفاعی اتیوپی
اتیوپی به گروه کوچکی از ارتشهای آفریقایی پیوسته که ظرفیت تحقیقاتی اختصاصی هوش مصنوعی ایجاد میکنند. آکادمی نظامی آفریقای جنوبی در سال 2024 یک واحد تحقیقاتی هوش مصنوعی دفاعی تأسیس و نیجریه یک قرارداد فرماندهی و کنترل 190 میلیون دلاری با «MARSS» امضا کرده است. ارتش آفریقا مورد گستردهتری را برای ادغام هوش مصنوعی در استراتژی دفاعی آفریقا بررسی کرده است.
ارزش آزمایشگاه مرکزی پیشرفته به آنچه از آن حاصل میشود، بستگی دارد. معیارهایی که باید زیر نظر داشت عبارتند از تعداد مهندسان و افسرانی که آموزش میدهد، اینکه آیا کار هوش مصنوعی و امنیت سایبری آن به سیستمهای فرماندهی نیروهای دفاع ملی اتیوپی و برنامههای پهپادی در SkyWin و Dejen کمک میکند یا خیر و اینکه آیا کارگاههای نمونهسازی و کنترل عددی کامپیوتری آن شروع به تولید قطعات و اجزایی میکنند که اتیوپی اکنون وارد میکند یا خیر.