به گزارش کارگروه فناوری اطلاعات خبرگزاری سایبربان، هدف اصلی ارتش چین توسعه سامانههایی است که بتوانند فرآیند شناسایی اهداف، تحلیل دادههای میدان نبرد، پشتیبانی از عملیات سایبری و تصمیمگیری فرماندهان را با سرعتی بسیار بیشتر از گذشته انجام دهند.
این رویکرد به معنای ساخت ارتش رباتها نیست، بلکه بر افزایش سرعت تصمیمگیری و واکنش در میدان نبرد تمرکز دارد.
گزارش مرکز امنیت و فناوریهای نوظهور (Center for Security and Emerging Technology – CSET) که در فوریه ۲۰۲۶ منتشر شد، هزاران درخواست خرید تجهیزات ارتش چین بین سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۴ را بررسی کرده است.
نتایج نشان میدهد پکن به دنبال سامانههای مبتنی بر هوش مصنوعی برای فرماندهی و کنترل، عملیات سایبری، اطلاعات، نظارت، شناسایی و هدفگیری است.
به بیان ساده، چین میخواهد سامانههایی در اختیار داشته باشد که بتوانند دشمن را سریعتر شناسایی، اطلاعات را تحلیل و تصمیمهای عملیاتی را در کوتاهترین زمان ممکن اتخاذ کنند.
این گزارش همچنین نشان میدهد ارتش چین به دنبال فناوریهایی مانند تشخیص چهره، شناسایی افراد از روی نحوه راه رفتن، بازیابی اطلاعات حذفشده، تشخیص دیپفِیک (Deepfake) و اجرای عملیات شناختی است.
نکته مهم این است که اسناد رسمی خرید تجهیزات نظامی چین، بهطور آشکار به نقاط قوت آمریکا در حوزه نیروی دریایی و سامانههای فضایی اشاره کرده و تلاش برای کاهش این فاصله را نشان میدهد.
در مقابل، وزارت دفاع آمریکا نیز در گزارش سالانه خود درباره توان نظامی چین هشدار داده است که بودجه دفاعی این کشور از زمان آغاز ریاستجمهوری شی جینپینگ تقریباً دو برابر شده و سرمایهگذاری گستردهای در زمینه هوش مصنوعی نظامی، زیستفناوری و موشکهای هایپرسونیک انجام میشود.
به اعتقاد کارشناسان، هوش مصنوعی لزوماً جایگزین نیروهای انسانی نخواهد شد، اما میتواند سرعت برنامهریزی عملیات، هدایت پهپادها، ردیابی شناورها از طریق ماهواره و شناسایی آسیبپذیریهای سایبری را به شکل چشمگیری افزایش دهد.
در بحرانهایی مانند تنش بر سر تایوان، همین چند ثانیه برتری اطلاعاتی میتواند نتیجه درگیری را تغییر دهد.
آمریکا نیز برای عقب نماندن از این رقابت اقداماتی را آغاز کرده است.
کاخ سفید در سال ۲۰۲۵ برنامه جامع اِیآی اَکشِن پِلَن (AI Action Plan) را منتشر کرد که شامل بیش از ۹۰ اقدام سیاستی برای توسعه نوآوری، زیرساختهای هوش مصنوعی، مراکز داده، کارخانههای تولید نیمهرسانا و همکاری با متحدان است.
با این حال، واشنگتن با یک چالش اساسی روبهرو است؛ از یک سو باید توسعه هوش مصنوعی را با سرعت ادامه دهد و از سوی دیگر از بهکارگیری شتابزده سامانههایی که ممکن است دچار خطا، برداشت نادرست یا توهم (Hallucination) شوند، جلوگیری کند؛ زیرا چنین اشتباهاتی در میدان نبرد میتواند به تشدید درگیریهای واقعی منجر شود.
شاخص هوش مصنوعی ۲۰۲۶ اِستَنفورد اِچایآی (Stanford HAI) نیز نشان میدهد چین در تعداد مقالات علمی، میزان استنادها و ثبت اختراعهای مرتبط با هوش مصنوعی پیشتاز است، اما آمریکا همچنان در توسعه مدلهای پیشرفته برتری دارد.
این آمار بیانگر رقابتی بسیار نزدیک میان دو قدرت است.
نویسنده تأکید میکند که پیام این تحولات تنها برای آمریکا نیست.
همه کشورها باید خود را برای دورانی آماده کنند که هوش مصنوعی به بخشی جداییناپذیر از امنیت ملی، حفاظت از زیرساختها، مقابله با حملات سایبری، مدیریت بحران، پلیس، انتخابات و حتی جنگهای آینده تبدیل خواهد شد.
به باور کارشناسان، جنگهای آینده کمتر متکی بر تانک و تجهیزات سنگین خواهند بود و بیش از هر زمان دیگری بر نرمافزار، داده و تصمیمگیری خودکار استوار خواهند شد.
پرسش اصلی دیگر این نیست که آیا هوش مصنوعی وارد جنگ شده است یا خیر؛ بلکه این است که آیا دولتها خواهند توانست در زمانی که ماشینها با سرعتی فراتر از انسان تصمیم میگیرند، همچنان قضاوت انسانی را در رأس تصمیمگیریهای حیاتی حفظ کنند.
