به گزارش کارگروه فناوری اطلاعات سایبربان؛ فاز نخست ابرکامپیوتر ملی هوش مصنوعی رژیم صهیونیستی در ماه ژانویه امسال راهاندازی شد؛ سیستمی متشکل از ۱۰۰۰ تراشه انویدیا B200 که استارتآپهای اسرائیلی میتوانند آن را در قطعات کوچک (تا ۱۶ واحد) اجاره کنند. اما در ۱۶ ژوئن، کابینه این رژیم هدف ملی بسیار بزرگتری را تصویب کرد: دستیابی به ۱۰۰ هزار تراشه.
شکاف میان این دو عدد (۱۰۰۰ در برابر ۱۰۰ هزار)، اکنون به سیاست رسمی رژیم صهیونیستی تبدیل شده است. سه هفتهای که پس از این رأیگیری گذشت، نشان میدهد که دولت تا چه حد در این مسیر جدی است. از ۱۶ ژوئن تا ۸ ژوئیه، در سه رویداد پیدرپی که کمتر کسی ارتباط میان آنها را درک کرد، دولت، صنعت فناوری و ارتش رژیم صهیونیستی همگی در حال سازماندهی مجدد خود حول محور هوش مصنوعی بودند.
در ۱۶ ژوئن، کابینه «برنامه ملی هوش مصنوعی» یا همان مصوبه ۴۲۵۵ دولت را تصویب کرد. هسته اصلی این طرح، دسترسی به توان پردازشی معادل ۱۰۰ هزار شتابدهنده هوش مصنوعی ظرف 5 سال آینده است. همچنین تأسیس مؤسسه ملی هوش مصنوعی، ساخت یک کامپیوتر کوانتومی ملی، تا حد امکان با فناوری بومی، توسعه مدلهای زبان عبری و دستوری مبنی بر اینکه دادههای دولتی به عنوان یک سرمایه استراتژیک ملی تلقی شوند، از دیگر ارکان این مصوبه است.
در ۵ ژوئیه، اداره ملی هوش مصنوعی رژیم صهیونیستی اولین جلسه کاری خود را با حضور بازیگران اصلی صنعت نظیر اوراکِل، چکپوینت، آرمیس، کالتورا و اِلتا برگزار کرد تا نقشه راه همکاریها ترسیم شود. در ۸ ژوئیه نیز ایال زامیر (Eyal Zamir)، رئیس ستاد ارتش رژیم صهیونیستی، به فارغالتحصیلان دانشکده امنیت ملی اعلام کرد که ارتش بهزودی ساختار جدیدی را در ستاد کل برای تمرکز بر حوزههای رباتیک، پهپادها و هوش مصنوعی نهایی خواهد کرد.
بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر رژیم، مدعی شد:
«ما اسرائیل را به یک ابرقدرت جهانی هوش مصنوعی تبدیل خواهیم کرد، درست همانطور که با حوزه سایبری انجام دادیم.»
در اوت ۲۰۱۱، با مصوبه ۳۶۱۱، دفتر ملی سایبری اسرائیل در دل دفتر نخستوزیری ایجاد شد که مستقیماً به نتانیاهو پاسخگو بود. در سال ۲۰۱۴، او در بئرشبع وعده داد که این شهر کویری را به یکی از مهمترین قطبهای امنیت سایبری جهان تبدیل کند؛ وعدهای که در آن زمان شاید کسی جدی نمیگرفت. اما یک دهه بعد در سال ۲۰۲۱، شرکتهای امنیت سایبری رژیم صهیونیستی ۸.۸ میلیارد دلار سرمایه جذب کردند، حدود ۴۰ درصد کل سرمایهگذاری خصوصی سایبری جهان و ۱۱ میلیارد دلار صادرات داشتند.
سپتامبر ۲۰۲۵: ایجاد اداره ملی هوش مصنوعی در دفتر نخستوزیری.
اکتبر: انتصاب اِرِز آسکال (Erez Askal)، فرمانده سابق واحد ۹۹۰۰ ارتش به عنوان اولین رئیس هوش مصنوعی اسرائیل.
ژوئن ۲۰۲۶: تصویب استراتژی ملی.
ژوئیه ۲۰۲۶: همافزایی با بخش صنعت.
همان دفتر، همان خط گزارشدهی، همان مدیران امنیتی و همان نقشه راه.
ارتش در مسیر موازی
ارتش رژیم صهیونیستی نیز نسخه خاص خود را پیش میبرد. اگرچه کسی هنوز ارتباط علنی میان این دو مسیر، دولت و ارتش، را منتشر نکرده، اما جهتگیری هر دو یکسان است. در ماه دسامبر سال قبل، ارتش اسرائیل از بزرگترین بازسازی فناوری خود در سالهای اخیر خبر داد و بخش عملیاتی ویژهای به نام بینا (Bina) برای هوش مصنوعی ایجاد کرد. در ژانویه امسال، زَمیر از طرح پنجسالهای به نام هوشن (Hoshen) رونمایی کرد که هدفش محوریت هوش مصنوعی، رباتیک و کلانداده در بازسازی نظامی است؛ طرحی که نتانیاهو بودجه دفاعی آن را حدود ۳۵۰ میلیارد شِکِل برای یک دهه برآورد کرده است. در ماه می نیز واحد آلوموت (Alumot) افتتاح شد که وظیفهاش رساندن ابزارهای هوش مصنوعی به سربازان در خط مقدم است. نقطه اوج این اقدامات، سخنان ۸ ژوئیه زَمیر بود:
«من برای ارتش هدفگذاری کردهام که در سامانههای بدون سرنشین، هم در دفاع و هم در حمله، پیشرو جهانی باشد.»
چالشهای پیش رو
با وجود این بلندپروازیها، موانع بزرگی وجود دارد:
۱. بودجه: مصوبه ۴۲۵۵ فعلاً یک سند استراتژیک است و نه یک لایحه تخصیص بودجه. بودجه واقعی چندساله احتمالاً در بودجه دولتی ۲۰۲۷ مشخص خواهد شد. در حال حاضر، این اداره تنها با ۱۲۰ میلیون شِکِل و 20 کارمند فعالیت میکند. ناداو کوهن (Nadav Cohen)، استاد دانشگاه تلآویو، تخمین زد که رسیدن به هدف ۱۰۰ هزار واحدی میتواند به راحتی دهها میلیارد دلار هزینه داشته باشد.
۲. مقیاس: شرکت xAI متعلق به ایلان ماسک، بیش از یک سال پیش از مرز ۲۰۰ هزار پردازنده گرافیکی (GPU) عبور کرد. امارات متحده عربی نیز با حمایت صریح واشنگتن در حال ساخت یک کمپ هوش مصنوعی است. کارشناسان معتقدند که هدف رژیم صهیونیستی تنها نیمی از توانمندی است که یک شرکت آمریکایی از می سال گذشته در اختیار داشت.
۳. زیرساخت و انرژی: ۱۰۰ هزار شتابدهنده، به اندازه یک شهر متوسط در اراضی اشغالی برق مصرف میکنند. علاوه بر این، رژیم صهیونیستی تمام تراشههای هوش مصنوعی خود را وارد میکند. توسعه کارخانه اینتل در کریات گت (Kiryat Gat) دو سال متوقف بوده و دسترسی به بهترین تراشههای انویدیا نیز تابع سیاستهای صادراتی آمریکاست که در سال گذشته دو بار تغییر کرده است. این طرح دولتی، رژیم را از ورود مستقیم به کسبوکار دیتاسنترها دور نگه داشته و بر مدلهای مشارکتی تمرکز کرده، اما همکاریها همچنان به زمین، خطوط برق و مجوز نیاز دارند؛ مواردی که در سرزمینهای اشغالی تحقق آنها سالها زمان میبرد.
4. تاریخ: این سومین تلاش رژیم صهیونیستی برای اجرای یک برنامه ملی هوش مصنوعی است. یک طرح کارشناسی در سال ۲۰۱۹ بدون بودجه ماند. برنامه ۲۰۲۰ با بیش از ۵ میلیارد شِکِل در طول 5 سال تصویب شد؛ گزارش وضعیت خود سازمان نوآوری نشان میدهد که حدود یک میلیارد شِکِل در واقع جابهجا شده است. در نوامبر ۲۰۲۴، حسابرس دولتی ادعا کرد که اسرائیل هیچ استراتژی ملی بلندمدتی در زمینه هوش مصنوعی ندارد و این کاهش را ثبت کرد: رتبه پنجم جهان در شاخص جهانی هوش مصنوعی لاکپشتی در سال ۲۰۱۹، رتبه نهم تا سال ۲۰۲۴. جنگ بخش زیادی از این موضوع را توضیح داد. این جنگ سالهای صرف شده را جبران نمیکند.
کارشناسان معتقدند که رژیم صهیونیستی سعی نمیکند تلاش جدیدی داشته باشد؛ بلکه در حال ریلگذاری زیر صنعتی است که از قبل در حال پیشرفت است. اسرائیل میزبان بیش از ۲۳۰۰ شرکت هوش مصنوعی است. استارتآپهای اسرائیلی در نیمه اول سال جاری، ۷.۶ میلیارد دلار جذب سرمایه داشتند که طبق آمار «IVC-LeumiTech»، ۵۲ درصد نسبت به سال گذشته افزایش یافته است. زیرساختهای هوش مصنوعی و فضای سایبریِ وابسته به هوش مصنوعی، در صدر این سرمایهگذاریهای کلان قرار دارند. شاخص اقتصادی آنتروپیک، رژیم صهیونیستی را به عنوان کاربرترین مدلهای کلود خود، به ازای هر بزرگسال در سن کار، در جهان رتبهبندی کرد. شرکتهای اسرائیلی حتی خودِ حاکمیت را نیز میفروشند: دریم (Dream)، که توسط شالف هولیو (Shalev Hulio)، رئیس سابق گروه جاسوسی «NSO»، تأسیس شده، در ماه ژوئن با ارزشگذاری ۳ میلیارد دلاری، ۲۶۰ میلیون دلار جذب سرمایه کرد و سیستمهای هوش مصنوعی مستقل را برای سایر دولتها ساخت. جنبه تقاضای این طرح، اثباتشدهترین نکته در مورد آن است.
منتقدان معتقدند که رژیم صهیونیستی عمدتاً آنچه را که بخش خصوصی از قبل انجام میداد، سازماندهی و تقویت میکرد. ورودی اندک هوش مصنوعی متفاوت است. این محاسبات است و محاسبات با سرمایه و مگاوات خریداری میشود، نه با خدمت اجباری.
