به گزارش کارگروه حملات سایبری خبرگزاری سایبربان، این آزادی، زمینهساز گسترش تجارت، رشد اقتصادی و ثبات نسبی میان قدرتهای بزرگ پس از سال ۱۹۴۵ شد.
با این حال، به نوشته این گزارش، این «مشاعات جهانی» اکنون بیش از گذشته به عرصه رقابت و درگیری تبدیل شدهاند و چین و روسیه از مهمترین قدرتهایی هستند که نظم موجود را به چالش میکشند.
دریاها نخستین مشاعات جهانی بودند.
شکلگیری اصل آزادی کشتیرانی در قرن هفدهم و سپس برتری دریایی انگلیس و آمریکا، امکان تجارت گسترده بینالمللی را فراهم کرد.
پس از جنگ جهانی دوم، نیروی دریایی آمریکا با تأمین امنیت مسیرهای دریایی، نقش مهمی در تثبیت تجارت جهانی ایفا کرد.
تولید ناخالص داخلی جهان بین سالهای ۱۹۵۰ تا ۲۰۲۰ بیش از ۱۲ برابر و حجم تجارت جهانی حدود ۴۵ برابر افزایش یافت؛ در حالی که حدود ۸۰ درصد تجارت کالا از طریق دریا انجام میشود.
اکنون این وضعیت در حال تغییر است.
در تنگه هرمز، حملات ایران به نفتکشها و اختلال در انتقال انرژی، بازارهای جهانی را تحت تأثیر قرار داده است.
حوثیها نیز با حملات پهپادی و موشکی در دریای سرخ، بخش بزرگی از تجارت جهانی را مجبور به تغییر مسیر کردهاند.
جنگ روسیه و اوکراین نیز دریای سیاه را به منطقهای مناقشهآمیز تبدیل کرده است.
چین نیز ادعاهای گستردهای درباره دریای چین جنوبی دارد؛ منطقهای که حدود یکسوم کشتیرانی جهانی و یکپنجم تجارت جهان از نظر ارزش از آن عبور میکند.
پکن با ساخت جزایر مصنوعی و تقویت حضور نظامی خود در اطراف تایوان، به دنبال افزایش توانایی برای کنترل این مسیرهای راهبردی است.
روسیه نیز بر حاکمیت خود بر مسیر دریای شمال در قطب شمال تأکید دارد.
در همین حال، برتری آمریکا در دریاها نیز کاهش یافته است.
نیروی دریایی این کشور کمتر از ۳۰۰ فروند شناور دارد؛ تقریباً نصف تعداد آن در دهه ۱۹۸۰.
چین در مقابل، با سرعت بالایی در حال ساخت ناوهای جنگی است.
فضا نیز به عرصه رقابت تبدیل شده است.
چین طی یک دهه بیش از هزار ماهواره به فضا فرستاده و با سامانه «بیدو» به دنبال کاهش وابستگی به سامانه موقعیتیابی جهانی آمریکا است.
پکن و مسکو همچنین قابلیتهای ضدماهوارهای از جمله اختلال الکترونیکی، لیزر و تسلیحات ضدماهواره را توسعه دادهاند.
در فضای سایبری نیز اینترنت آزاد و یکپارچه تحت فشار قرار گرفته است.
چین با «دیوار آتش بزرگ» اینترنت خود را محدود کرده و کشورهای مختلف نیز با طرح مفهوم «حاکمیت سایبری» کنترل بیشتری بر فضای دیجیتال اعمال میکنند.
همزمان، حملات باجافزاری و عملیات سایبری دولتی افزایش یافته و استفاده از هوش مصنوعی میتواند قدرت و سرعت این حملات را بیشتر کند.
این روند نشان میدهد جهان در حال ورود به دورهای از مشاعات مورد مناقشه است؛ دورهای که در آن مسیرهای دریایی، فضا و زیرساختهای سایبری بیش از گذشته به ابزار قدرت و میدان رقابت تبدیل میشوند.
در صورت وقوع جنگ مستقیم میان آمریکا و چین، بهویژه بر سر تایوان، احتمال اختلال گسترده در تجارت، ارتباطات ماهوارهای و زیرساختهای سایبری وجود خواهد داشت.
در نهایت، گزارش هشدار میدهد که آزادی مشاعات جهانی وضعیت طبیعی و همیشگی جهان نبوده، بلکه محصول توازن قدرت پس از جنگ جهانی دوم بوده است.
اکنون با تغییر این توازن و تضعیف نظم پس از ۱۹۴۵، جهان ممکن است بهزودی با پیامدهای از دست رفتن این آزادی مواجه شود.
