یادداشتی بر فصل پنجم سریال آینه سیاه (BLACK MIRROR)

قسمت اول؛ «افعی‌ها ضربه می‌زنند»
تحقیقات بسیاری در مورد تاثیرات روانی بازی‌های رایانه‌ای بر ذهن کاربران صورت گرفته است؛ اما کمتر پیش آمده که قوه تخدیری این بازی‌ها بر کاربرانشان را ملموس و تصویری کند. این عارضه روحی در «افعی‌ها ضربه می‌زنند» تصویر شده است. داستان این قسمت سریال در مورد دو مرد جوان است که به کمک فناوری‌های جدید واقعیت مجازی این فرصت را بدست می‌آورند که به داخل یک بازی رایانه‌ای پرت ‌شوند. همین نقطه، آغاز اتفاقاتی است که بر زندگی و احوالات خانوادگی‌ آنها در دنیای واقعی اثر می‌گذارد. شاید بتوان گفت که «افعی‌ها ضربه می‌زنند» شبیه‌ترین قسمت «آینه سیاه» به فیلم سینمایی her باشد. هشداری است نسبت به این واقعیت که فناوری‌ها خیلی زود به حوزه همدم‌سازی برای انسان‌ها ورود خواهند کرد. در این اپیزود می‌بینیم که چگونه شخصیت‌های مجازی یک گیم، نه تنها کاربرانش را تسخیر می‌کند، بلکه شکل جدیدی از روابط عاطفی و سبک زندگی را بر آنها تحمیل خواهند کرد.

قسمت دوم؛ «اسمیترین ها»
شاید هنوز باشند افرادی که باور نکنند شبکه‌های اجتماعی بهترین منبع برای استخراج اطلاعات از کاربران هستند. به همین دلیل است که هر آنچه که در طول روز بر آنها می‌گذرد، داخل این شبکه‌ها آرشیو می‌کنند. اما بعد از نزدیک بیست سال حضور قدرتمند انواع شبکه‌های اجتماعی در زندگی بشر امروز، می‌توان گفت که مدیران این شبکه‌ها، واجد قوایی از منابع اطلاعاتی و آماری از افراد جامعه هستند که در هیچ کدام از نهادهای قدرتمند بین‌المللی نیست. این قسمت از «آینه سیاه» اگر چه قصه‌اش را در بستر یک گروگانگیری آماتوری روایت می‌کند، اما موضوع اصلی این اپیزود، نمایش قدرت شبکه‌های اجتماعی در دستیابی به اطلاعات کاربران است. یکی از کارمندان شبکه اجتماعی با نام فرضی «اسمیترین» توسط فردی به نام کریس، گروگان گرفته می‌شود و این شروع ماجرایی است تا نشان دهد که مدیران شبکه «اسمیترین» در دسترسی پرونده این فرد از ماموران امنیتی جلوتر هستند. حتی پوشش رسانه‌ای این واقعه در شبکه اجتماعی «اسمیترین» از رسانه‌های سنتی مثل تلویزیون بسیار جلوتر است.

قسمت سوم فصل پنجم؛ «ریچل، جک و همین‌طور اشلی»
قرن ما، قرن شهرت شخصیت‌هایی است که به کمک رسانه‌، تبدیل به چهره‌ای محبوب برای مخاطبانشان شده‌اند. اشخاصی که خنده و گریه آن‌ها، ابزاری است برای کمپانی‌ها و صاحبان سرمایه؛ آنها که حتی نمی‌توانند آرزو و خواسته‌ای بیش از آنچه که مدیرانشان می خواهند، داشته باشند. این اپیزود از «آینه سیاه» بیش از آنکه کنایه‌ای به عنصر فناورانه دنیای رسانه‌ها باشد، نقطه ایراد خودش را بر تسلط سرمایه‌داری، آنهم در وجوه جدید رسانه‌ای متمرکز کرده است. داستان «ریچل، جک و همین‌طور اشلی» دو پاره است؛ بخش اول آن درباره دختر جوانی است به نام ریچل که چند سالی است مادر خود را از دست داده و شیفته یک ستاره موسیقی پاپ به نام اشلی شده است. طی یک برنامه تلویزیونی، اشلی یک عروسک هوشمند به نام «همین‌طور اشلی» معرفی می‌کند. «همین‌طور اشلی» بر اساس ظاهر و صدای اشلی طراحی شده ‌است. پدر ریچل برای تولد پانزده سالگی‌ او، یکی از این عروسک‌های هوشمند را به فرزندش هدیه می‌دهد. رابطه ریچل با این عروسک به مرور از رابطه دو دوست فراتر می‌رود و این سرآغاز مشکلاتی برای او می‌شود. بخش دوم داستان در خود مورد اشلی است که توسط مدیر برنامه‌هایش استثمار می‌شود. اشلی خواننده‌ای است که تلاش می‌کند تا از چنگ این سیستم اقتصادی‌ که او را تبدیل به یک برده آوازه خوان کرده، رهایی یابد؛ تلاشی که البته با کمک ریچل تحقق می‌یابد.

ادامه دارد...