ممکس، جستجوگر وب تاریک

واژه‌یابی:

ممکس (Memex) از تلفیق دو واژه Index و Memory به وجود آمده و به معنای فهرست بندی حافظه می باشد.

تاریخچه:

ممکس نام یک سیستم فرضی ابرمتن (Hypertext) است که ونیوار بوش (Vannevar Bush) در سال 1945 در مقاله ماهانه آتلانتیک با عنوان “As We May Think” (چنان که می توانیم بیندیشیم) به شرح آن پرداخت. وی از مهندسین برجسته آمریکایی بود که در خصوص طراحی رایانه های محاسباتی علمی بسیار مؤثر و کوشا بود.
بوش، ممکس را وسیله ای جهت فشرده سازی و ذخیره تمامی کتب، سوابق و اطلاعات اشخاص به صورت مکانیزه، سریع و قابل انعطاف دانست. همچنین وی معتقد بود، ممکس مکملی بزرگ و صمیمی برای حافظه انسان خواهد بود. بوش میراثی از خود به جای گذاشت که بعد ها یکی از پایه های اساسی در طراحی موتور جستجو های کنونی شد.

تعریف:

ممکس یک جستجوگر انحصاری در وب تاریک است که در دسترس همگان قرار ندارد و امکان جستجو در مورد هر مطلبی را به کاربران خود می دهد. در واقع به بیانی دیگر، ممکس موتور جستجوی پیشرفته و نوینی است که امکان بررسی عمیق تری از سطوح غیر قابل ‌دسترس اینترنت به کاربر می دهد. این موتور جستجو قابلیت شناسایی 90 تا 95 درصد اطلاعات وب تاریک را دارد.
در سال 1995 قبل از حضور موتور جستجو هایی چون گوگل و یاهو، موتور جستجو AltaVista با الهام از منطق ممکس توسط پاول فلاهرتی (Paul Flaherty) راه اندازی شد. وی دانشجوی دکتری مهندسی برق و ریاضی دانشگاه استنفورد بود که در برخی از مفاهیم ممکس تغییراتی ایجاد کرد تا بتواند شرایط بهتری برای جستجو پی ریزی کند. آلتاویستا تا قبل از ورود گوگل و یاهو به‌عنوان موتور جستجوی محبوب جهانی استفاده می شد.

پروژه ممکس دارپا:

آژانس پروژه های تحقیقاتی پیشرفته دفاع (DARPA) در سال 2014 جزئیاتی از برنامه ای مطرح کرد که هدفش توسعه موتور جستجویی بر پایه ممکس بود. این موتور جستجو، قابلیت های فراتری نسبت به  یک جستجوگر متنی خواهد داشت. تعمیق دسترسی به لایه های تاریک وب و کشف الگو های لایه های زیرین وب و ... از جمله کاربرد های اساسی مطرح شده در این پروژه است. به طور کلی دارپا سعی دارد که با موتور جستجوی خود که بر پایه ممکس طراحی شده است لایه های تاریک وب را روشن کند. در طول سال های اخیر شایعات فراوانی در خصوص این موتور جستجوی قدرتمند به گوش می رسد، اما تایید آن از سوی ارگان های رسمی هنوز تایید نشده است.