مزیت های ۱۸ گانه تکمیل شبکه ملی اطلاعات چیست؟

به گزارش کارگروه فناوری اطلاعات سایبربان ؛ شبکه ملی اطلاعات یکی از کلان پروژه های ملی است که اولین بار در اواخر سال 1384 تحت عنوان اینترنت ملی و به منظور کاهش وابستگی به شبکه جهانی اینترنت و بهره گیری از فرصت های فضای مجازی برای نشر و اشاعه فرهنگ والای اسلامی مطرح شد. در سال 1389 در ماده 46 برنامه پنجم توسعه به طور جدی به این مهم شده و مقرر گردید تا پایان این سال در سال 1394، شبکه ملی اطلاعات به سطحی از توسعه و گستردگی برسد که 60 درصد خانوارها و کسب و کارها به شبکه ملی اطلاعات متصل شوند. پس از شکل گیری شورای عالی فضای مجازی در سال 1390، این شورا در جلسه پانزدهم خود در دی ماه 1392 الزامات شش گانه حاکم بر تحقق شبکه ملی اطلاعات را تصویب نمود. اما تبیین این الزامات سه سال بعد در جلسه سی و پنجم این شورا و در آذر 1395 انجام شد. طبق اعلام وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، فاز سوم این شبکه در مرداد 1396 افتتاح شد؛ اما همچنان نقدهای جدی بر نحوه پیاده سازی و راه اندازی این شبکه وجود دارد.

در طراحی این شبکه، ویژگی ها و قابلیت های خاص بومی مانند استقلال از شبکه جهانی توامان با دسترسی مدیریت شده به آن، نظارت، مدیریت و کنترل در همه سطح شبکه، سازگاری با فناوری های نسل جدید و... مورد توجه سیاستگذاران و متولیان راه اندازی قرار گرفته است. با این وجود، همواره یکی از مهمترین دغدغه ها و مطالبات ذینفعان این شبکه، شفاف سازی چگونگی پیشگیری از حملات سایبری و مقابله با تهدیدات امنیتی فضای سایبر توسط این شبکه است.

** تجربیات کشورهای مختلف در تکمیل شبکه ملی اطلاعات

بسیاری از کشورها به منظور مدیریت بهینه کشور و دسترسی به خدمات و اطلاعات، اقدام به طرح ریزی و پیاده سازی زیرساخت ارتباطی پهن باند و مستقل از اینترنت با مدیریت داخلی نموده اند. به عنوان مثال در کره جنوبی طرح تجمیع حکمرانی الکترونیکی و ارتباطات پخش همگانی با ایجاد بستری50 مگابیتی در همه مناطق شهری و روستایی بر بستر فیبرنوری در سال 2010 اجرا شده است. در ایالات متحده یک شبکه عمومی پهن باند برای دسترسی ارزان و مقرون به صرفه برای بیش از صد میلیون خانوار در سال 2015 میلادی در نظر گرفته شده است. استرالیا یکی دیگر از پیشگامان توسعه شبکه پهن باند ملی است. در این کشور، خدمات پهن باند و پرسرعت با ترکیبی از روش های مختلف مخابراتی ارائه می شود. کشور چین نیز از کشورهایی است که دارای شبکه ملی اطلاعات بوده و موتور جستجو، زیرساخت های فنی، شبکه پیام رسانی و غیره همگی بومی است. یکی از اهداف کشور چین در داشتن شبکه ملی اطلاعات، داشتن فناوری ابداعی، رقابت صنعتی، تطبیق با استانداردهای پیشرو، سیستم و شبکه ای با امنیت اطلاعات است.

** آثار و مزایای شبکه ملی اطلاعات در عرصه امنیت

راه اندازی شبکه ملی اطلاعات را می توان گامی مهم و حیاتی برای بهره برداری از فرصت ها و قابلیت ها فضای مجازی دانست. این شبکه علاوه بر اینکه امکان صرفه جویی اقتصادی، توسعه فضای کسب وکار، افزایش سرعت دسترسی کاربران به منابع داخلی و تحقق دولت الکترونیکی را فراهم خواهد نمود، آثار و پیامدهای متعدد امنیتی از منظر راهبردی دارد که این آثار و پیامدها عبارت است از:

جلوگیری از قطع ارتباطات اینترنتی به خصوص ارتباطات داخلی توسط بیگانگان
جلوگیری از تحلیل اطلاعات توسط بیگانگان به سبب عدم خروج اطلاعات داخلی به بیرون از کشور
جلوگیری از ذهن خوانی، داده کاوی، ذائقه سنجی و رفتار شناسی کاربران ایرانی توسط کشورهای بیگانه به خصوص از طریق شرکت های بزرگ و غول های فناوری دنیا
 عدم وابستگی به بیگانگان در ارتباطات داخلی
جلوگیری از گمنامی و فعالیت های پنهانی افراد در شبکه ملی اطلاعات
کاهش جرایم و تخلفات به سبب احراز هویت کاربران در شبکه ملی اطلاعات
جلوگیری از فعالیت های اقتصادی خارج از قوانین و مقررات کشور
شناسایی متخلفین و مجرمین در شبکه ملی اطلاعات
جلوگیری از فعالیت های ضد دین و نظام در شبکه ملی اطلاعات
جلوگیری از خروج اطلاعات و سرقت اطلاعات توسط بیگانگان
 ایجاد مدیریت مستقل برای ارتباطات داخل و خارج از کشور
جلوگیری از حملات سایبری کشورهای بیگانه
جلوگیری از تهاجم فرهنگی، تبلیغات اغواگر، ترویج پروپاگاندار، عملیات روانی و نفوذ جریانی
 سازمان دهی تهدیدات سایبری علیه جمهوری اسلامی ایران
جلوگیری از ترویج یاس و ناامیدی، ایجاد تفرقه و اختلافات قومی و مذهبی در بین آحاد جامعه و تغییر بنیان های اعتقادی، اخلاقی و فرهنگی از طریق فضای سایبر
مدیریت هوشمند انتشار و دسترسی به اطلاعات الکترونیکی در شبکه ملی اطلاعات
ارتقاء سطح دانش کارشناسان و متخصصین داخلی
جلوگیری از خروج ارز و دارایی های کشور به خارج از کشور
نکته پایانی

نکته پایانی آنکه با توجه به اینکه در فضای سایبری مقابله با حملات سایبری، جنگ نرم، جنگ رسانه ای، جمع آوری و کنترل اطلاعات برای هدایت جنبش های سیاسی و اجتماعی معاند و برانداز، مواجهه با تبعات احساس امنیت ذهنی و کاذب فضای مجازی از چالش های جدی امنیتی در سطح کشور است، بنابراین مهمترین فلسفه وجودی تکمیل شبکه ملی اطلاعات را می توان در ایجاد امنیت و مدیریت فضای مجازی برای مواجهه با تهدیدات روزافزون دانست.