ایران جزء کشورهای قدرتمند در هوش مصنوعی

به گزارش کارگروه فناوری اطلاعات سایبربان، به نقل از «مهر»؛ دکتر مجید نیلی در گفتگو با خبرنگار مهر در خصوص وضعیت کشور در حوزه هوش مصنوعی گفت: واقعیت این است که ایران، در حوزه هوش مصنوعی جزء کشورهای قدرتمند به شمار می‌رود و این موضوع از حیث علمی، آموزشی و پژوهشی است.

وی با تأکید بر اینکه آینده‌نگری و روشن‌بینی اساتید و پیشکسوتان برجسته در کشور باعث شده که اکنون جایگاه خوبی در زمینه هوش مصنوعی داشته باشیم، بیان کرد: حدود ۳۰ سال گذشته  استاد ایرانی «کارو لوکس» این رشته هوش مصنوعی را به دانشگاه تهران وارد کرد؛ سیستم‌های فازی شبکه‌های عصبی،حسابگری زیستی که مبدع این حوزه هستند. به همین جهت ما پایه قوی در کشور داریم و چه از لحاظ مقالات و آموزش، ما توان فوق‌العاده خوب و ظرفیت بالایی داریم.

به گفته دبیر ستاد توسعه علوم و فناوری شناختی، با توجه به اینکه حوزه هوش مصنوعی بیشتر در دانشکده‌های برق و کامپیوتر و تاحدی علوم پایه دنبال می‌شود. بنابراین می‌توانیم بگوییم کشور، به لحاظ استفاده از هوش مصنوعی زیرساخت آماده‌ای دارد.

نیلی تأکید کرد: اما نکته‌ای که وجود دارد این است که هوش مصنوعی در دنیا در حوزه‌های دیگری  به کار گرفته شد و جنبه‌هایی از هوش مصنوعی تقویت شد که ما نیاز به تقویت بیشتری در آن حوزه‌ها داریم؛ به عنوان مثال در کشور امریکا از هوش مصنوعی بیشتر در سیستم‌های نظامی و دفاعی استفاده شده به همین دلیل خیلی موارد در این کشورها زود کاربردی شد که ما در این زمینه عقب بودیم و هستیم.

دبیر ستاد توسعه علوم شناختی گفت: از طرف دیگر در کشورهایی مثل ژاپن، کره و... هوش مصنوعی در محصولات کاربردی استفاده شده‌اند. مانند روبات‌های پیشرفته.

وی با تأکید بر اینکه یکی از نقاط ضعف ما این بوده که فضای استفاده از هوش مصنوعی را نداشتیم، بیان کرد: اما در این چند سال اخیر هوش مصنوعی با توسعه «آی سی تی» و اپلیکیشن‌های موبایل، اینترنت و ...آمدن  مشاغلی مانند تاکسی‌های اینترنتی، فروش‌های اینترنتی، بازی‌ها و ... بازار بزرگ غیر سخت‌افزاری پیدا کرده. چون این حوزه‌ها سریع‌تر در کشور ما رشد می‌کنند سریع‌تر کاربردی شده‌اند.

جهش کاربردی شدن هوش مصنوعی در کشور

دبیر ستاد توسعه علوم و فناوری شناختی افزود: امروزه پروژه‌های دانشجویان ما و پروژه‌های دانشگاه‌های ما در راستای انجام فعالیت‌های هوش مصنوعی در بیزینس‌های جدید است و این یک جهشی در کاربردهای هوش مصنوعی در کشور ایجاد کرده است؛ نکته‌ای که وجود دارد این است که سقف پرواز این مدل هوش مصنوعی محدود است و اکنون مقداری انتظارات بیش از حدی از آن وجود دارد.

وی با اشاره به سطحی از هوش مصنوعی که موجب پیشرفت می‌شود، بیان کرد: آن چیزی که در آینده هوش مصنوعی جهش ایجاد می‌کند ایجاد موجودی است که بتواند با  انسان تعامل داشته باشد و بتواند انسان را بفهمد و روی آن تأثیر بگذرد؛ به عبارت دیگر شبیه رفتار انسانی داشته باشد و به جای اینکه ما از آن یاد بگیریم از یک سیستمی استفاده کنیم که ما را بفهمد و سرویس بدهد. این اقدام به جز استفاده از هوش مصنوعی امکان‌پذیر نیست؛ در این جا بحث‌های علوم شناختی به شدت مطرح می‌شود که چگونه می‌توان سیستم‌هایی ساخت که انسان را  بفهمد؛ شرایط را درک کند و انتظارات هر فرد را پیش‌بینی کند و اینکه خلق‌وخو را تشخیص دهد و متناسب با آن به نیازها پاسخ دهد.

دبیر ستاد توسعه علوم و فناوری شناختی گفت: ما خوشبختانه در این چندساله با توسعه علوم شناختی و توسعه سریع هوش مصنوعی کار را به صورت جدی پیش می‌بریم؛ قدم‌های بعدی هوش مصنوعی تنها متکی به داده نیست بلکه طراحی دستگاه‌هایی است که به صورت بر خط با تعامل یاد می‌گیرند؛ در آن زمینه امیدواریم که بیشتر از قبل موفق عمل کنیم.

تحول جدی در هوش مصنوعی تا ۴ سال آینده

نیلی در پاسخ به اینکه پروژه‌هایی که در کشور در زمینه هوش مصنوعی آغاز شده چه زمانی به نتیجه ملموس می‌رسد، بیان کرد: در حقیقت این موضوع یک فرایند رو به رشد است که هر چند ماهی که جلوتر می‌رویم اثرات کوچک آن را می‌بینیم و برداشت این است که در ۳ تا ۴ سال آینده تحول جدی در کشور ایجاد شود.

به گفته دبیر ستاد توسعه علوم و فناوری‌های شناختی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، نتایج پروژه‌های هوش مصنوعی را می‌توان در خیلی موارد استفاده کرد. از سیستم‌های تعامل تا اقدامات خیلی ساده اینترنتی. اگر فرصتی باشد می‌توانیم به سمت خودروهای هوشمند نیز برویم.
ضرورت تقویت زیرساخت در حوزه هوش مصنوعی

وی با تأکید بر اینکه توان موجود و هزینه کرد موجود در حد پتانسیل کشور نیست، خاطر نشان کرد: سیستم‌های حاکمیتی باید زیرساخت‌ها را ایجاد کنند در عوض بخش خصوصی منفعت در توسعه این سیستم‌ها را در نظر بگیرد؛ چون هر چه که از حاصل این دانش به وجود بیاید و کسی نتواند از آن یک اقتصاد دانش‌بنیان تولید کند آن دانش می‌میرد؛ بنابراین به عبارت دیگر می‌بایست زیست‌بوم بخش اقتصاد مقاومتی متکی بر هوش مصنوعی در کشور تقویت شود و این تنها مربوط به بودجه اقتصادی نیست.

نیلی افزود: در توسعه استفاده از هوش مصنوعی، مسئله یک سازوکار مهم است که زیست بومی ایجاد شود تا شرکت‌های خوبی به وجود بیایند و منفعات آینده‌شان را به جد در این حوزه درک کنند؛ بنابراین هوش مصنوعی نیاز به سرمایه‌گذاری و حمایت‌های جدی است.

نقطه قوت و ضعف در حوزه هوش مصنوعی

وی با بیان اینکه نقاط قوت ما در حوزه هوش مصنوعی، این است که محققان ما سابقه خوبی در این حوزه دارند و سال‌های زیادی است که به آن ورود پیدا کرده‌اند، گفت: نقطه قوت جدی در این حوزه این است که هوش مصنوعی خیلی متکی بر سخت‌افزار نیست بنابراین با توجه به اینکه در مسائل سخت‌افزاری ضعف‌هایی داریم و این بخش هزینه‌های اقتصادی سنگینی دارد، نمی‌تواند مانع پیشرفت هوش مصنوعی شود. هوش مصنوعی بیشتر بر اساس خلاقیت نیروی انسانی است.

وی با اشاره به یکی از معضلات این حوزه افزود: متأسفانه در ایران داده‌ها از محرمانگی عجیب و بی‌معنایی برخوردارند  و هر کسی داده دارد آن را موضوع مهمی تلقی می‌کند، در حالی که یکی از راهکارهای توسعه در این حوزه در اختیار گذاشتن داده برای عموم است، بدین واسطه محققان می‌توانند روی داده‌های موجود کشور کار کنند تا با استفاده از هوش خود آن را به منفعت برسانند.

دبیر ستاد توسعه علوم شناختی عنوان کرد: در حوزه هوش مصنوعی برای اینکه در حوزه‌های نرم کار کنیم سیستم‌های پردازشی و دیتاسنترهای خوب لازم هستند که به اندازه کافی در کشور است و این یکی از نقاط قوت به شمار می‌رود.

وی بیان کرد: اگر می‌خواهیم آینده اقتصادی جدی در این حوزه ببینیم باید در سیستم‌هایی مانند شهر هوشمند و خودروهای خودران و ... سرمایه‌گذاری جدی کنیم البته که دولت هم‌توان این  سرمایه‌گذاری‌ها را به نظر نمی‌رسد داشته باشد. وظیفه دولت این است که به ایجاد اکوسیستم‌ها و فضای کسب‌وکار دانش‌بنیان کمک کند که اتوماتیک کسانی که از این توسعه‌ها منفعت می‌برند حرکتی کنند.

وی ادامه داد: البته می‌بایست حاکمیت هم از پژوهشگران و محققان دفاع و حمایت کند و صرفاً به وارد کردن فنّاوری نپردازد.

اهمیت به هوش مصنوعی با برگزاری چالش‌های مختلف در ستاد علوم شناختی

دبیر ستاد توسعه علوم و فناوری شناختی در پاسخ به اینکه آیا ستاد برنامه‌هایی برای حمایت از طرح‌ها و پروژه‌های علوم شناختی دارد یا خیر افزود:  برنامه‌هایی در قالب حمایت از پایان‌نامه‌ها و طرح‌های پژوهشی داریم؛ اما بنا داریم که چالش‌های مختلفی در زمینه‌های مختلف از جمله هوش مصنوعی برگزار کنیم تا محققان بتوانند طرح‌های خود را مطرح کنند.